Con người cần chăm sóc và bảo vệ ngôi nhà chung

Lãnh Vực Khác

Con người cần chăm sóc và bảo vệ ngôi nhà chung

Đạo đức sinh học –  Người công giáo cần làm gì trước những vấn nạn cấp bách về môi trường hiện nay để góp phần cho môi trường nhân sinh quan được cải thiện hơn.

Mục lục

Dẫn nhập

Sự khôn ngoan của trình thuật kinh thánh

 Sự suy giảm phẩm chất con người và suy thoái xã hội

  • Sinh thái học đời sống hằng ngày
  • Thực trạng môi trường hiện nay – biện pháp
  • Kết luận

Dẫn nhập

Trong cuộc tạo dựng đầu tiên trong sách sáng thế, Thiên Chúa đã có kế hoạch trong việc tạo dựng con người. Sau khi tạo dựng người nam và người nữ: “ Thiên Chúa thấy mọi sự người làm ra quả là tốt đẹp.” (St 1,31) và kinh thánh dạy mọi người nam và người nữ được dựng nên vì tình yêu và được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa (St 1, 26). Điều này cho chúng ta thấy phẩm giá lớn lao của mỗi con người, vốn không chỉ là một cái gì đó mà là một ai đó, con người được Thiên Chúa ban cho có lý trí, ý chí, tự do, trí khôn để sống mối tương quan với mọi người. Và nhất là được dựng nên giống hình ảnh Chúa. Đó là một hồng ân cao quý và thật tuyệt vời biết bao “ trước khi cho ngươi thành hình trong dạ mẹ Ta đã biết ngươi” (Gr 1,5)

Ta có mặt trên đời xuất phát từ tình yêu vô biên của Thiên Chúa, đó là cả một nhân vị, và mỗi người được yêu thương, hổ trợ, liên đới và hợp tác.

Qua trình thuật sáng thế và cuộc sống con người dựa trên mối tương quan căn bản, mật thiết với Thiên Chúa tha nhân và thiên nhiên vũ trụ.

Theo kinh thánh ba mối tương quan thiết yếu bị phá vỡ bên trong và ngoài do lỗi tội, do con người lạm dụng tự do, muốn chiếm lấy vị trí của Thiên Chúa và khước từ nhìn nhận những giới hạn thụ tạo của mình và điều này còn bóp méo lệnh truyền làm bá chủ toàn thể trái đất, lệnh truyền canh tác và gìn giữ trái đất (St 2,15) hậu quả là mối tương quan hòa hợp nguyên thủy giữa con người và thiên nhiên trở nên xung đột (St 3, 17 – 19)

Những năm gần đây, với phản ứng khốc liệt của thiên nhiên là những lời mời gọi để con người cảnh tỉnh và điều chỉnh lại những hành động sai trái đã gây cho con người và thiên nhiên. Thiên nhiên như kêu gào than khóc do chính tội lỗi tỏ hiện trong tất cả sức mạnh hủy diệt của chiến tranh, bạo lực, lạm dụng, đang tấn công vào nhiên nhiên, dịch bệnh Covid, lỹ lụt, hạn hán.

Trái đất đã có trước ta và được ban tặng cho chúng ta nhưng chúng ta đã khai thác thiên nhiên bừa bãi, không kiềm chế, bất chấp, và vì lợi nhuận trước mắt, ta hãy nhớ lại ngay từ đầu lệnh truyền của Thiên Chúa (St 2, 15) hãy canh tác và gìn giữ khu vườn của thế giới có nghĩa là trồng trọt, cày bừa, giữ gìn, chăm sóc, bảo vệ và duy trì, và từ đó con người cũng được hưởng hoa lợi từ sự rộng lượng của trái đất về bất cứ điều gì để cải thiện cuộc sống mình. Đảm bảo sự dồi dào phong phú của trái đất và để lại cho các thế hệ tiếp theo vì Chúa làm chủ trái đất ( Tv 24) “ Trái đất và muôn loài trong đó (Đnl 10,4) đều thuộc về Chúa, do đó đất thì không được bán đứt, vì đất là của Ta, còn các ngươi chỉ là ngoại kiều là khách trọ nhà Ta” (Lv 25,23) vì thế trách nhiệm cao cả của con người rất lớn vì Thiên Chúa ban cho quyền cai quản, trí thông minh để tôn trọng quy luật tự nhiên, tôn trọng các loài thọ tạo dù nhỏ bé của thế giới này.

Mối tương quan hỗ tương giữa người và người.

Vd: “ Khi anh em thấy lừa hay bò của người anh em mình ngã trên đường, thì đừng bỏ mặt làm ngơ, nhưng phải giúp người anh em đỡ dậy.

Nếu trên đường đi, gặp tổ chim, ở trên bất cứ cây nào hay ở dưới đất, trong đó có chim non hoặc trứng và chim mẹ đang ủ chim con hay ấp trứng thì anh em không được bắt cả mẹ lẫn con (Đnl 4,6) ngay cả việc nghỉ ngơi thứ 7 không chỉ chú ý con người mà còn để cho bò lừa của ngươi được nghỉ ngơi (Xh 23,12) nói lên sự quan tâm chăm sóc.

Một hình ảnh thực tế ở nước nhật khi người ta muốn dùng cá hồi làm lương thực nếu cá đang có trứng thì người ta hết sức cẩn thận, giữ trứng cá lại ép thành cá con và đợi cá lớn hơn tí sau đó họ thả về đại dương. Một việc làm sinh thái vừa khai thác vừa bảo tồn trong khi đó nước Việt ta cá lớn cá bé đều bắt hết không ý thức đến việc nhân giống cá sau này, đánh bắt tận diệt.

Điều đặc biệt và kỳ diệu trong thiên nhiên khiến ta quan sát để ý thì thật tuyệt vời bởi mỗi loài thụ tạo khác nhau phản chiếu 1 tia khôn ngoan và tốt lành vô biên của Thiên Chúa theo cách của nó. Ví dụ mỗi cây lá khác nhau cây xoài khác cây mận, ngay cả con vật cũng nói lên kỳ công và có thể hiện tiếng kêu của nó để thay lời tôn vinh Đấng tạo nên nó, tiếng gà gáy, chim hót …vì thế con người cần phải tôn trọng sự tốt lành riêng biệt của mọi loài thụ tạo, xa lánh việc sử dụng cách vô trật tự mọi thứ.

Trong câu chuyện của Cain và Abel cho ta thấy sự ganh tị của bất công giết hại em, tiếp theo là sự đoạn tuyệt mối tương quan giữa Cain và Thiên chúa, giữa Cain với trái đất, điều này cho thấy rõ trong cuộc trao đổi bi đát giữa Thiên Chúa và Cain. St 4,9 -11 coi thường nghĩa vụ phải vun trồng và duy trì mối tương quan đúng đắn với người thân cận của tôi, những người mà tôi có trách nhiệm canh giữ và chăm sóc, sẽ phá hủy mối tương quan của tôi với chính bản thân, với người khác, với Thiên Chúa và với trái đất, khi tất cả các mối tương quan bị phớt lờ, khi công lý không còn ngự trị trên mặt đất nữa, kinh thánh cho chúng ta biết rằng lúc đó sự sống tự nó đang bị đe dọa điển hình từ cuối năm 2019 và 2020 biết bao biến cố thiên nhiên xảy ra nào là cháy rừng ở Út, dịch cúm lan tràn, ngập mặn, lũ lụt xả đập thủy điện khiến dân lầm than, khiến bao sinh vật chết chìm, phải chăng “ Mẹ Thiên nhiên đang phẫn nộ” vì con người cứ làm những gì lợi trước mắt mà quên đi lẽ công bằng, quên đi lương tâm trái với qui luật tự nhiên. Ví dụ khai thác than bán thô bán đổ để rồi thu mua nhiên liệu. Như vậy con người tự cho là quá khôn ngoan, quá tự do vì vụ tín hay vụ lợi.

Thêm nữa, chúng ta thấy điều này trong câu chuyện ông Nôê khi Thiên Chúa đe dọa sẽ xóa bỏ nhân loại vì con người không chịu chu toàn những đòi hỏi của công lý và hòa bình ( St 6,13)

Tuy những câu chuyện đầy tính biểu tượng, làm chứng cho niềm xác tín chúng ta chia sẻ hôm nay rằng mọi sự có mối liên hệ qua lại việc chăm sóc đích thực đời sống của chúng ta và các mối tương quan của chúng ta với thiên nhiên không thể tách lìa khỏi tình huynh đệ, công lý và sự trung tín với người khác.

  1. Suy giảm phẩm chất đời sống con người và suy thoái xã hội.

 

Con người cũng là những thụ tạo của thế giới này, vui hưởng quyền được sống và hạnh phúc, được ban tặng một phẩm giá độc nhất, vì thế chúng ta không thể không nhìn nhận những tác động của suy thoái môi trường lên đời sống con người, những khuôn mẫu phát triển hiện tại và nền văn hóa loại bỏ.

Ngày nay, chúng ta thấy sự phát triển không phù hợp và không đúng của nhiều thành phố, trở thành nơi không đủ lành mạnh để sinh sống, không chỉ vì ô nhiễm do chất thải độc hại mà còn vì sự hỗn loạn thành thị, giao thông nghèo nàn và tiếng ồn. Nhiều thành phố rất lớn nhưng lại có cấu trúc không hiệu quả, gây uổng phí quá nhiều nguồn năng lượng và nước, những vùng phụ cận, ngay cả những vùng mới xây dựng cũng chật chội hỗn loạn và thiếu không gian xanh. Chúng ta được sinh ra hầu không để bị bao trùm bởi bê tông, nhựa đường, thủy tinh, kim loại.

Các chiều kích xã hội của sự biến đổi toàn cầu, bao gồm cả những tác động của đổi mới công nghệ trên việc làm, sự phân phối và tiêu thụ bất bình đẳng, nguồn năng lượng và các dịch vụ khác, sự sụp đổ xã hội bạo lực và những hình thức bạo loạn xã hội mới lan tràn, buôn bán ma túy, thuốc gây nghiện trong giới trẻ, đánh mất căn tính là triệu chứng của suy thoái xã hội thực sự, âm thầm bẽ gãy những mối dây liên kết của sự toàn diện và thống nhất xã hội

Điều quan trọng nữa là khi thế giới truyền thông và kỹ thuật số có mặt ở khắp nơi, sức ảnh hưởng làm cho con người không còn học cách sống khôn ngoan suy nghĩ sâu sắc và yêu thương cách quảng đại nữa, trong bối cảnh này các bậc tiền bối vĩ đại có nguy cơ không được lắng nghe giữa những ồn ào và phân tâm của sự quá tải thông tin, cần phải nổ lực để làm cho các phương tiện truyền thông trở thành các nguồn lực của sự văn hóa mới cho nhân loại chứ không phải là mối đe dọa cho sự phong phu sâu sắc của chúng ta nếu không sẽ dẫn tới tình trạng quá tải và hỗn độn, một kiểu ô nhiễm tinh thần.

Mối tương quan đích thực với người khác cùng những thách đố bị thay thế bởi tình cảm giả tạo tương tác thiết bị màn hình hơn là với con người và thiên nhiên một mặt giao tiếp chia sẻ kiến thức, tình cảm nhưng cũng tách lìa chúng ta khỏi mối liên hệ trực tiếp với nỗi đau, nỗi sợ hãi niềm vui và những kinh nghiệm cá nhân phức tạp của người khác.

               Nguyên nhân sâu xa của khủng hoảng môi trường

Từ những biểu hiện của khủng hoảng môi trường, chúng ta nhận ra những yếu tố gần-xa đã và đang tác động đến môi trường trái đất của chúng ta. Những yếu tố tác động đó phần lớn và chính yếu thuộc về con người với những cơ cấu xã hội, thể chế chính trị, và cấu trúc phát triển kinh tế khác nhau trên thế giới.

Có người cho rằng gốc rễ của mọi vấn đề môi trường là sự bùng nổ dân số. Theo họ, dân số quá đông không những đòi hỏi cần nhiều lương thực mà cũng tiêu thụ nguồn năng lượng, tài nguyên, khí thải do con người thải ra hàng ngày làm ô nhiễm bầu khí quyển, nước thải, rác công nghiệp cũng tăng không ngừng theo tốc độ tăng dân số. Ngoài ra, các vấn đề giao thông chen chúc, nên thiếu nhà ở,… đều gắn với dân số. Tất cả những vấn đề đó đều trở thành sức ép rất lớn đối với môi trường.

Thế nhưng, nhìn ở mức độ sâu xa hơn, chúng ta nhận ra rằng những biểu hiện của khủng hoảng môi trường với những yếu tố tác động kể trên chỉ là “những triệu chứng” của một “căn bệnh nan y” đang xảy ra đối với môi trường/trái đất này.Chính khủng hoảng niềm tin – biểu hiện qua thái độ dửng dưng, lãnh đạm của nhiều người đối với những nhu cầu thiêng liêng, nhu cầu luân lý và tôn giáo của họ, tức dửng dưng với những giá trị vượt trên vật chất, để rồi chạy theo một lối sống hưởng thụ của cải vật chất và khoái lạc – là “nguyên nhân sâu xa” của khủng hoảng môi trường. Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã khẳng định: “Khi con người quay lưng lại với những kế hoạch của Đấng Tạo Hóa, con người gây ra một sự rối loạn, và sự rối loạn này dẫn đến những hậu quả nơi nhân loại”

Thái độ dửng dưng với những nhu cầu thiêng liêng như thế đã dẫn họ đến tình trạng mất đi cảm thức mình là một thành phần của thế giới, của cộng đoàn trái đất này, bởi vì con người, trước hết, đã đi lệch hướng khỏi nền tảng nguyên thủy là Đấng Tạo Hóa; từ đó dẫn đến mất đi sự tôn trọng “cái khác người khác” (otherness). Các Giám Mục Ý đã nhận ra tình trạng dửng dưng, lãnh đạm này và đã nhấn mạnh: “Khủng hoảng không chỉ tỏ lộ trên việc sử dụng những nguồn tài nguyên của trái đất nhưng còn là một cuộc khủng hoảng những giá trị thiêng liêng. Văn hóa của chúng ta đã quá thiên về vật chất và đã dửng dưng, bỏ quên chiều kích thiêng liêng của đời sống”.

Không cần phải nói, cuộc khủng hoảng những giá trị thiêng liêng này vốn tỏ lộ qua thái độ tham lam muôn mặt trong việc phát triển kinh tế: “Dường như việc phát triển kinh tế là yếu tố gây ra khủng hoảng môi trường: để hướng tới một đời sống tốt hơn, con người đã phát triển những khu vực thành thị và nông thôn cũng như phát triển sản xuất…Trong một lần nói chuyện, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã đặt vấn đề phải chăng quan niệm phát triển kinh tế duy lợi nhuận nên tiếp tục duy trì để rồi nó phá vỡ đời sống? (Báo Osservatore Romano, 28.5.90)”. Điều này được bộc lộ rõ nét nhất, đặc biệt ở những quốc gia kỹ nghệ hóa. Vì sự đầy tràn và dư thừa đi theo việc phát triển, văn hóa của họ đã trở nên duy vật chất và chủ nghĩa khoái lạc, và, do đó, sự nghèo khó tinh thần không còn được đánh giá cao. Họ dành cho những vật thụ tạo một vị trí quan trọng tuyệt đối và tương đối hóa Thiên Chúa. “Họ hy sinh sự phong phú và vẻ đẹp của trái đất để tạo ra của cải và hàng hóa trong những nhà máy của họ, nhằm để thỏa mãn sự thèm khát chiếm hữu và thống trị của họ. Thái độ này cho thấy sự trống rỗng thiêng liêng, lòng kiêu ngạo và hão huyền/ phù phiếm của họ”. Cuối cùng, nguồn tài nguyên của trái đất bị cạn kiệt dần và bị đối xử tồi tệ như những phương tiện để con người khoe khoang tự đắc, chứng tỏ quyền lực của mình. Và kết quả? Khủng hoảng môi trường xảy ra dưới mọi hình thức: trái đất bị cưỡng bức, bị ô nhiễm, bị khai thác triệt để… và có nguy cơ bị hủy diệt.

  • Sinh thái học trong đời sống hằng ngày

Trong trái đất thân yêu này có rất nhiều điều khiến chúng ta phải suy gẫm, Thiên Chúa trao ban cho con người quyền sống, quyền vui chơi, ban phát các loài sính vật rừng cây sông hồ và biết bao thứ hữu ích nữa giúp cho con người làm kế sinh nhai giúp tâm con người luôn tươi trẻ, nhưng bất cứ thứ gì cũng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Dường như con người vô tình không cần biết đến có lẽ vì vậy trong thế kỷ 21 này khí hậu trên hoàn cầu có sự biến đổi một cách nhanh chóng, khí hậu ngày càng nóng lên biến đổi một cách bất thường, mà khoa học gọi là hiệu ứng nhà kính biết bao thiên tai, bão lụt hạn hán sóng thần động đất ập đến liên miên không theo một chu kỳ 1 quy luật vốn có của tự nhiên khiến cho biết bao sinh cảnh phải chìm ngập trong đau khổ, mất mát về vật chất và tinh thần, những ánh mắt ngơ ngác của trẻ nhỏ từng giọt nước mắt đau khổ trên khuôn mặt của các cụ già.

Liệu còn nỗi đau nào hơn tình cảnh phủ phàng đó? Không dừng lại ở đây mà còn kéo theo đó là các loại dịch bệnh ngày càng tràn lan, tăng nhanh về số lượng ung thư, viêm hô hấp, những căn bệnh quái ác đang từng ngày từng giờ cướp đi cuộc sống của biết bao sinh linh con người, không chỉ có vậy mà những loài vật cũng chịu chung một cuộc sống đầy hiểm nguy, khó khăn, số lượng ngày càng cạn kiệt dần, làm ảnh hưởng rất lớn đến đời sống con người.

Có bao giờ ta tự đặt câu hỏi : “tại sao đất nước nào cũng nói là phồn vinh, phát triển thế sao thiên tai, dịch bệnh hoành hành con người mãi vậy. phải chăng thiên nhiên vô tình đến thế. Tại sao vậy ? chỉ cần ta suy gẫm một chút thôi, chúng ta thở nhờ gì? Cái gì tạo ra để chúng ta tồn tại? đó chính là rừng, tục ngữ có câu : “Rừng vàng biển bạc” quả là rừng đã đem lại lợi ích cho con người vô cùng lớn lao, con người không thể sống thiếu rừng. hãy khẽ lặng một chút , một chút thôi, rừng đang than khóc đang kêu cứu, đang rất cần sự có mặt của chúng ta” những lời than đó mới đau đớn làm sao, câu trả lời đầu tiên đó là ý thức của con người,

Như chúng ta biết con người chính là bận tối cao của muôn vật, con người có trí tuệ có những phát minh khoa học vĩ đại chứng tỏ có ý thức rất cao, nhưng thực sự suy nghĩ về điều này có một vấn đề mà con người coi đó là chuyện thường không ảnh hưởng gì đến cuộc sống của ta nhưng nó lại rất quan trọng đó là nạn cháy rừng khai thác và lấn chiếm đất rừng một cách bừa bãi, ồ ạt, không khoa học, đã và đang tiếp diễn sẽ dẫn đến hậu quả hết sức nghiem trọng: diện tích rừng bị thu hẹp, các loài động thực vật bị thu hẹp, các loài thực vật bị tiêu diệt dẫn đến sự cân bằng sinh thái bị phá vỡ, chắc có lẽ ai cũng đủ nhận thức về điều này rừng được mệnh danh là nhà máy lọc tối tân nhất là lá phổi xanh của trái đât cho ta sự sống, không khí, cho ta thanh thản, vui vẻ, lẽ nào sự sống ta không cần?

  1. Thực trạng môi trường hiện nay – biện pháp
  2. Thực trạng

Hiện nay chúng ta phải đối mặt với tình trạng nguồn nước, không khí, đất… đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng vì sự vô trách nhiệm của con người.

Rừng trên thế giới và ở nước ta đã bị khai thác, đốt phá quá mức, đang bị hủy hoại nghiêm trọng.

Đầu tiên, đó chính là sự thiếu ý thức nghiêm trọng và thờ ơ của người dân. Nhiều người cho rằng những việc mình làm là quá nhỏ bé, không đủ để làm hại môi trường. Một số người lại cho rằng việc bảo vệ môi trường là trách nhiệm của nhà nước, của các cấp chính quyền…trong khi số khác lại nghĩ rằng việc môi trường đã bị ô nhiễm thì có làm gì cũng “chẳng ăn thua”, và ô nhiễm môi trường cũng không ảnh hưởng đến mình nhiều. Và chính những suy nghĩ này sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục cũng như tư duy bảo vệ môi trường của các thế hệ trẻ về sau.

Thật vậy, người lớn không làm gương để giáo dục trẻ em, mà minh chứng cụ thể đầu tiên là hành động vứt rác bừa bãi ra môi trường thay vì vứt đúng nơi quy định. Theo quan sát, tại các trường học, nhiều lần chứng kiến phụ huynh đưa con đi học đến cổng trường dừng lại ăn sáng và sau khi ăn xong, thay vì bỏ hộp xôi, hộp bánh vào thùng rác thì họ lại vứt ngay tại chỗ. Mặc dù, các trường học có treo rất nhiều tấm biến, khẩu hiệu cấm xả rác bừa bãi nhưng phụ huynh vẫn thản nhiên xả rác nơi công cộng thì rất khó hình thành ý thức tốt cho thế hệ trẻ.

Việc phá hoại môi trường của một người chỉ ảnh hưởng nhỏ nhưng nếu gọp nhiều người lại thì rất lớn. Một tờ giấy, vỏ hộp sữa, túi ni-lông,… tuy nhỏ nhưng tích tụ lại lâu ngày sẽ gây ô nhiễm, mất mỹ quan, rác thải đọng lại trong các lô-cốt gây ra tình trạng cống thoát nước bị nghẹt mỗi khi mưa lớn hay thủy triều lên. Đó là một hiện trạng thực tế trong những tháng vừa qua khi nước dâng lên thì tất cả rác rưởi trôi bồng bềnh theo, ai ai cũng thấy, cũng nói dơ bẩn, nhưng lúc này đây và hơn bao giờ hết đó là sự tự nguyện ý thức giữ gìn môi trường chung, đừng nghĩ rằng mình đã đóng phí cho công trình đô thị là xong quyền lợi rồi, bao nhiêu rác cứ để ngoài đường mặc tình cho công trình đô thị. Tệ hơn nữa là rác thải bừa bãi, một vấn đề hết sức tiêu cực.

  1. Biện pháp

Cần có biện pháp cụ thể cho từng nơi

  1. Nơi xã hội

    + Rác thải và xử lí nước thải ở mức báo động cao về độ an toàn vệ sinh,

    + Cần có phương án bảo vệ các loài thú, đặc biệt là các loài đang đứng trước nguy cơ diệt vong. Tích cực tu bổ làm phong phú thêm thiên nhiên (trồng cây, gây rừng)

    + Khi xây dựng nhà ở, nhà máy, cơ sở sản xuất cần tôn trọng và thực hiện đúng các yêu cầu đối với việc bảo vệ môi trường và xử lí tích cực nguồn khói thải, nước thải, chất thải công nghiệp.

    + Cần có những hành động thiết thực làm cho môi trường sống ngày càng sạch đẹp.

tuyên truyền cho người dân về tác động của ô nhiễm nguồn nước đến môi trường cũng như sức khỏe của mỗi người. nâng cao ý thức về bảo vệ môi trường, áp dụng những giải pháp khắc phục ô nhiễm môi trường đơn giản nhất là vứt rác đúng nơi quy định, không xả rác bừa bãi, giáo dục cho các bé về những tác hại của ô nhiễm môi trường nước và nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường khi đi mục vụ thăm viếng hay những buổi sinh hoạt cộng đoàn nhóm hội đoàn nơi mình đang phụ trách cho dù là một nhóm nhỏ nhưng cũng tác động không ích đến cộng đồng xung quanh.

  1. Đối với cá nhân

Đầu tiên, bản thân mình phải thực hiện tốt những việc, thiết thực và cụ thể như:

– Tiết kiệm điện, nước mọi lúc, mọi nơi. Khuyến khích mọi người sử dụng những bóng đèn tiết kiệm năng lượng, tắt điện vào giờ trái đất, tắt điện, quạt khi rời khỏi nhà tránh để nước rò rỉ…

– Đối với rác thải: Hạn chế sử dụng túi nilon. phân loại rác, đối với những rác thải như chai nhựa, giấy, túi nilon… gom lại bán phế liệu để tái sử dụng, tiết kiệm được nguồn tài nguyên., nên tiết kiệm giấy, đọc kỹ văn bản trước khi in, tận dụng giấy một mặt…

Hướng dẫn các trẻ nhỏ không vứt rác bừa bãi ra ngoài đường, phải tìm nơi có thùng rác để vứt, khi đi chơi, picnic, nên thu dọn rác sạch sẽ, gọn gàng và vứt đúng nơi quy định. Tránh vứt rác xuống dòng sông, lòng đường, hè phố.

– Đối với cây xanh: trồng và chăm sóc cây xanh ở nhà cũng như nơi công cộng,

– Hạn chế đi xe máy khi không cần thiết…

– Đối với môi trường nước: Không vứt rác, xác chết động vật xuống dòng sông, ao hồ, bờ biển…

Tái chế sử dụng những vật dụng có thể sử dụng được.

Bản thân tận dụng những mãnh đất dù nhỏ để trồng rau, và hướng dẫn giáo dân cũng nên tận dụng mãnh đất sau nhà để trồng rau không những giúp an toàn cho sức khỏe tiết kiệm chi tiêu và giúp cho môi trường xung quanh tốt đẹp hơn.

Đối với phong trào thiếu nhi thánh thể: thiếu nhi là tầng lớp tiên phong, đi đầu trong mọi phong trào và hoạt động, kêu gọi các em chung tay giữ gìn vệ sinh chung, cùng nhau bảo vệ môi trường, bảo vệ sự sống tổ chức và phát động phong trào dọn vệ sinh khu vực nhà thờ, trồng và chăm sóc cây xanh.

Đó là những việc nhỏ và đơn giản mà bất kỳ ai cũng có thể làm được, để góp phần hình thành nếp sống văn minh hơn cộng tác với Chúa là Đấng muốn cho con người cai quản và bảo vệ cuộc sống tốt đẹp này. Cũng như đối xử tốt với thiên nhiên, sống thân thiện với môi trường, ta sẽ tận hưởng được những giây phút thư giãn, thoải mái trong bầu không khí trong lành, được tận hưởng những cảnh đẹp từ thiên nhiên. Ngược lại, nếu chỉ biết quyền lợi của cá nhân trước mắt mà làm tổn hại đến môi trường thì bản thân ta, con cháu ta sẽ nhận lấy một hậu quả thật khó lường. Bảo vệ môi trường là bảo vệ sự sống

Một lối sống mới nhằm “chữa lành” môi trường /trái đất

Để có thể góp phần bảo vệ và “chữa lành” môi trường/trái đất của chúng ta đang trong tình trạng “bệnh hoạn”, suy thoái và nguy tử do tình trạng khủng hoảng niềm tin của con người gây ra, cha F. Antonisamy, Giám đốc linh hướng của đại chủng viện Chúa Chiên Lành ở Ấn Độ, đã suy tư thần học, linh đạo về môi trường, và đề nghị “những điều Ki-tô hữu cần thực hiện”

  1. Bằng sự chiêm ngắm và cầu nguyện sâu xa chúng ta cần phải sống trong Thánh Thần của Đức Ki-tô Đấng đang thâm nhập toàn thể vạn vật .
  2. Chúng ta cần nhậy cảm với lời thì thầm linh thiêng của gió, sóng biển, núi non, thung lũng, sông ngòi, và đại dương.
  3. Chúng ta cần phải nhận ra Thiên Chúa đang hiện diện nơi anh chị em và làm mọi sự có thể để giúp họ chỗi dậy từ nấm mồ khổ đau của họ.
  4. Chúng ta để mình được giáo huấn của Tin Mừng và văn hóa truyền thống nền tảng hướng dẫn.
  5. Chúng ta cố gắng tôn trọng đất đai và thế giới này mà Đức Giê-su đang hiện diện như là trung tâm của thế giới.

6 Không cậy dựa vào trí thông minh và kế hoạch riêng của mình, chúng ta đặt niềm hy vọng nơi Đức Giê-su Đấng đầy lòng yêu thương và quyền năng.

  1. Không khuất phục trước bất cứ tổ chức bất công nào, chúng ta cam kết ứng xử như con cái tự do của Thiên Chúa.

8.Trong mọi việc làm, chúng ta cần ứng xử như Đức Maria luôn tin rằng không có gì Thiên Chúa không làm được.

  1. Không để thất bại khiến lòng ta chán nản, chúng ta cần phải luôn chỗi dậy với niềm hy vọng rằng những phong trào mới của quần chúng, những tổ chức giáo dục và những cá nhân dấn thân sẽ cùng với chúng ta chiến đấu giải quyết những vấn đề môi trường chung.
  2. Trong đời sống thường ngày, một lối sống đậm nét “giảm thiểu và sửa chữa, tái chế và sử dụng lại” (reduce repair, recycle, re-use) phải thay thế cho lối sống hoang phí/xa xỉ (dùng một lần và ném bỏ đi).
  3. Bao nhiêu có thể, chúng ta nên sử dụng quần áo và những sản phẩm khác được sản xuất từ những vùng nông thôn / địa phương.
  4. Chúng ta bắt chước gương sống của thánh Phanxico Assisi, vị thánh bổn mạng của môi sinh/môi trường, tán dương Thiên Chúa khi ngắm nhìn chim trời, cá biển, cây cối, hoa cỏ, sông núi, thung lũng…tuyệt đẹp và mọi vật do Thiên Chúa tạo dựng.
  5. Cổ võ, khuyến khích cộng đoàn, giáo xứ cử hành những lễ hội liên quan đến môi trường.
  6. Tổ chức suy gẫm, cầu nguyện ở những nơi có bầu khí/ quang cảnh thiên nhiên (bao quanh bởi cây cối, cánh đồng, sông núi).
  7. Trong tất cả hoạt động của mình, chúng ta cần có ý hướng tạo một môi trường sống thuận lợi cho người nghèo để họ có được một đời sống xứng hợp với phẩm giá con người.
  8. Chúng ta cần tổ chức/tham gia những chiến dịch chống lại những vấn đề gây khủng hoảng môi trường như sự ô nhiễm không khí/ nước, việc sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu hủy diệt, v.v.
  9. Chúng ta có thể từng bước nhân giống những loại cây…đang dần biến mất khỏi những khu vườn của chúng ta.
  10. Những ai quan tâm đến môi sinh/ môi trường có thể đến cùng cầu nguyện và suy tư về môi sinh/môi trường.
  11. Chúng ta nên khởi sự hoạt động nhằm tạo nên một môi trường sống thuận lợi/tốt đẹp, hạnh phúc với xác tín rằng chúng ta đang tiếp tục công cuộc cứu độ của Đức Kitô.
  12. Nguồn tài nguyên thiên nhiên như dầu thô, ga, than, và kim loại như bạc, thiếc, kẽm, chì, đồng, nhôm, sắt,…cần phải sử dụng một cách tiết kiệm, vì nó chỉ có giới hạn. Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải nỗ lực thay thế nó bằng cách sử dụng những nguyên liệu khác.
  13. Khách hàng cũng nên nói “không” với việc sử dụng những hàng hóa chế biến từ những loại cây/gỗ hiếm, thú, chim, cá… hiếm v.v.
  14. Sự tăng triển kinh tế nhắm đến tăng trưởng số lượng một cách mù quáng cần phải được thay thế bằng chính sách phù hợp, giúp cải thiện chất lượng điều kiện sống của con người.
  15. Kỹ nghệ phải được sử dụng như một dụng cụ phục vụ con người/vạn vật và con người không nên coi nó như cứu cánh phục vụ cho cái tôi của mình.
  16. Luật lệ và những phê chuẩn hợp luật cùng với sự khởi hứng một lối sống mới sẽ rất hữu dụng cho một quốc gia duy trì bầu khí môi sinh tốt đẹp nhất.
  17. Vũ trụ “đã được tạo dựng nên ‘trong tình trạng lữ hành’ hướng tới đạt được một sự hoàn thiện tối hậu mà Thiên Chúa đã hoạch định”. Trong sự tạm trú và lữ hành này của vũ trụ, những người nam và người nữ ứng xử như những người quản lý thúc đẩy và bảo tồn môi sinh và giúp nó đạt tới sự hoàn thiện.

Con người phải cộng tác với Thiên Chúa trong việc biến đổi vạn vật. Họ trở nên thiêng liêng tùy vào mức độ họ tham gia vào công việc tạo dựng và biến đổi của Chúa Thánh Thần.

Hệ thống môi sinh có thể đa dạng và khác nhau nhưng mỗi tổ chức sống lại lệ thuộc lẫn nhau để hoàn thành.

  1. Việc quan tâm của cá nhân đối môi trường là một trong những cách thế tốt nhất để giải quyết vấn đề môi sinh/môi trường. Nó “bắt đầu với việc chăm sóc làm sạch đường phố, công viên, những nơi cắm trại và tất cả những nơi công cộng”
  2. Người dân nên tránh thú vui giải trí qua việc nuôi nhốt thú vật trong chuồng hoặc lưu giữ những sản phẩm làm từ ngà voi, lông thú, lược làm bằng mai rùa, lông chim đủ màu sắc gắn lên mũ…với mục đích làm nổi danh tiếng và uy tín bản thân. Những người tiêu dùng, hưởng thụ cần học biết nghệ thuật sở hữu và chỉ sử dụng những gì cần thiết, đáp ứng những nhu cầu hợp lý, tránh lãng phí và cố gắng bảo vệ môi trường tốt nhất có thể.
  3. Việc tôn trọng thiên nhiên đòi hỏi con người một sự quan tâm, tự giới hạn mình và sống tự chủ. “Thiên nhiên chính là công trình sáng tạo của Thiên Chúa và do đó thuộc về Ngài. Chỉ mình Ngài là chủ sở hữu tuyệt đối của thiên nhiên. Con người, như đã giải thích, chỉ là người quản lý công trình sáng tạo. Điều này rõ ràng hàm ý rằng trong tương quan với thiên nhiên con người cần phải chấp nhận giới hạn của mình và chịu sự chi phối bởi một quyền bính tối thượng và những quyền lợi cao hơn”

Thiên Chúa có kế hoạh riêng của Ngài đối với từng thụ tạo của Ngài. Con người không nên can thiệp vào kế hoạch đó; đúng hơn con người nên tạo một bầu khí thuận lợi nhờ đó các thụ tạo có thể cộng tác với kế hoạch hay thánh ý Thiên Chúa.

  1. Mọi thụ tạo đã được Thiên Chúa tạo dựng phải tôn vinh Thiên Chúa; ơn gọi của các thụ tạo đó là phản ảnh cho con người nhận thấy sự tốt lành, vẻ đẹp, sự khôn ngoan và thánh thiện của Thiên Chúa. Vì như là những tấm gương phản chiếu những ưu phẩm và vinh quang Thiên Chúa nên những thụ tạo đó đáng được tôn trọng, bảo vệ và đánh giá cao. Nếu con người không nhận ra được Dung Nhan Thiên Chúa trong thiên nhiên vạn vật thì họ không thể tôn trọng và khen ngợi vẻ đẹp/giá trị nội tại của thiên nhiên.
  2. Nếu con người yêu mến Thiên Chúa, họ cũng phải yêu thương các loài thụ tạo Thiên Chúa tạo dựng. Tương tự như thế, nếu con người yêu quý thiên nhiên vạn vật thì họ cũng phải bắt đầu tôn trọng, bảo tồn và khen ngợi chúng.
  3. Giáo Hội, ngang qua những phương tiện truyền thông của mình, chẳng hạn như các linh mục, tu sỹ, giáo dân, mạng internet, đồ họa vi tính, dĩa hát, tivi, máy phát thanh, máy in ấn, phim ảnh,…nên truyền rao chân lý cho thế giới (chân lý về Thiên Chúa, về con người, về thế giới vũ trụ).
  4. Kết luận

Tình trạng ô nhiễm môi trường ở Việt Nam tuy nghiêm trọng nhưng vẫn còn có thể cứu vãn nếu mỗi người dân biết góp sức của mình, chung tay bảo vệ môi trường. Hãy hô vang khẩu hiệu “Vì môi trường xanh – sạch – đẹp” và cũng là vì cuộc sống của chính chúng ta cũng như các thế hệ sau.

Thay cho lời kết, xin trích lại nơi đây tư tưởng của Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, trong lá thư Mục Tử Tổng Giáo Phận Sài Gòn, “Trách nhiệm gìn giữ và bảo vệ môi trường sống” – 28.5.2009.

Môi trường thiên nhiên là quà tặng của Đấng Tạo Hóa và là tài nguyên thiên nhiên dành cho hết mọi người. Quà tặng và tài nguyên thiên nhiên này được dành cho tất cả mọi người, chứ không chỉ dành riêng cho một ai hay một thiểu số nào, cũng không chỉ dành riêng cho thế hệ hiện tại mà còn cho cả thế hệ tương lai. Do đó mọi người đều có trách nhiệm và nghĩa vụ phải tôn trọng, gìn giữ và bảo vệ môi trường sống của mình và cũng là của mọi người trong cộng đồng dân tộc cùng thế giới hôm nay

M. Anthony